با فرارسیدن فصل آلرژی، بسیاری از ما در پی راهکارهایی برای کاهش آبریزش بینی و عطسه کلافه‌کننده هستیم. یکی از باورهای رایج این است که مصرف عسل محلی می‌تواند به تسکین علائم آلرژی‌های فصلی کمک کند؛ اما آیا پشت این ادعا، شواهد علمی معتبری وجود دارد؟
در این مقاله، دکتر کاترین ولر، متخصص آلرژی، به بررسی این باور عمومی می‌پردازد و توضیح می‌دهد که چرا عسل محلی آن‌گونه که تصور می‌شود، در کاهش آلرژی‌ها مؤثر نیست و چه روش‌های جایگزینی برای کنترل آلرژی‌های فصلی وجود دارد.
چرا تصور می‌شود عسل به آلرژی‌ها کمک می‌کند؟
بسیاری از افراد بر این باورند که عسل محلی با حساسیت‌زدایی سیستم ایمنی بدن، می‌تواند به تسکین آلرژی‌ها کمک کند. این ایده اگرچه ممکن است اشتباه باشد، اما کاملاً بی‌اساس نیست. دکتر ولر توضیح می‌دهد که معمولاً برای رفع آلرژی‌ها، از روش ایمونوتراپی (قرار گرفتن کنترل‌شده در معرض مواد محرک آلرژی) استفاده می‌شود. ایمونوتراپی گرده معمولاً به یکی از اشکال زیر انجام می‌شود:
- قرص‌های حل‌شونده زیر زبان
- قطره‌های مایع زیر زبان
- تزریق در مطب پزشک
با این حساب، این سؤال مطرح می‌شود که چرا صرفاً با مصرف روزانه یک قاشق چای‌خوری عسل محلی نمی‌توان به همان اثر حساسیت‌زدایی دست یافت؟
اولاً، زنبورها عسل را از شهد گیاهان تولید می‌کنند، نه از گرده. مگر اینکه گرده در فرآیند تولید به عسل اضافه شود، در غیر این صورت معمولاً تنها مقادیر ناچیزی از گرده، در عسل وجود دارد. دکتر ولر می‌افزاید: «حتی اگر عسل محلی و غیرپاستوریزه باشد، میزان گرده در آن ثابت نیست و حتی در صورت وجود، معمولاً سطوح آن برای ایجاد هرگونه تغییر معنی‌دار بسیار پایین است.»
علاوه بر این، او می‌گوید که زنبورها فقط گرده‌افشانی گیاهان خاصی را انجام می‌دهند؛ در حالی که بسیاری از آلرژن‌های فصلی رایج، مانند گرده علف‌های هرز و علف‌ها، در این دسته قرار نمی‌گیرند.
علم چه می‌گوید؟
بنابراین، مشخص شد که عسل گزینه مناسبی برای مقابله با آلرژی‌های ناشی از گرده نیست. اما آیا ممکن است به روش دیگری به آلرژی‌ها کمک کند؟
متأسفانه، شواهد علمی قوی در این زمینه وجود ندارد. تحقیقات زیادی روی ارتباط عسل محلی و آلرژی‌ها انجام نشده است. دکتر ولر اشاره می‌کند که تعداد کمی از مطالعات موجود نیز دارای حجم نمونه کوچک بوده و نتایج متناقضی به همراه داشته‌اند. او گزارش می‌دهد: «برخی مطالعات هیچ بهبودی در علائم رینیت آلرژیک (التهاب آلرژیک بینی) با مصرف عسل نشان ندادند و برخی دیگر تنها تغییرات جزئی را مشاهده کردند. یک مطالعه در سال ۲۰۱۰ به فواید قابل‌توجهی دست یافت، اما در آن از عسلی غنی‌شده با گرده استفاده شده بود که در فروشگاه‌ها در دسترس نیست.»
حداقل در حال حاضر، تنها راه برای حساسیت‌زدایی پاسخ ایمنی بدن به گرده، از طریق ایمونوتراپی تحت نظارت یک متخصص آلرژی است.
نکات مهم درباره مصرف عسل
با اینکه عسل بعید است آلرژی‌های شما را تسکین دهد، اما مصرف آن به طور کلی بی‌خطر است. با این حال، چند مورد استثنای کلیدی وجود دارد:
- نگرانی‌های مربوط به قند خون: عسل یک قند طبیعی است. اگر دیابت یا هر بیماری متابولیک دیگری دارید که بر قند خون شما تأثیر می‌گذارد، قبل از شروع یک رژیم روزانه مصرف عسل با پزشک خود مشورت کنید.
- بوتولیسم: هرگز به نوزادان زیر یک سال عسل ندهید، حتی اگر حرارت دیده باشد. این شیرینی می‌تواند حاوی باکتری کلستریدیوم بوتولینوم باشد که باعث یک بیماری کشنده به نام بوتولیسم نوزادان می‌شود.
- آلودگی: حمایت از کشاورزی محلی عالی است؛ اما قبل از خرید، با زنبوردار مشورت کنید تا مطمئن شوید عسل آن‌ها توسط یک نهاد مستقل از نظر آفت‌کش‌ها و فلزات سنگین آزمایش شده است.
- آلرژی به عسل: این مورد شاید واضح به نظر برسد، اما ارزش ذکر شدن را دارد. دکتر ولر می‌گوید: «قطعاً افرادی را می‌بینم که به عسل آلرژی دارند. اگر به عسل حساسیت دارید، آن را مصرف نکنید.»
یک نکته دیگر را نیز باید در نظر داشت. دکتر ولر تأکید می‌کند: «عسل محلی برای اکثر مردم مضر نیست، اما اگر برای تسکین آلرژی‌ها صرفاً به آن تکیه کنید، بهبودی که نیاز دارید را به دست نخواهید آورد. اگر می‌خواهید سریع‌تر احساس بهتری داشته باشید، بهتر است یک درمان آلرژی را امتحان کنید که احتمال کارآمدی بیشتری دارد.»
چگونه با آلرژی‌های فصلی مقابله کنیم؟
اگر عادت به مصرف عسل نمی‌تواند آلرژی‌های فصلی را از بین ببرد، پس چه باید کرد؟
دکتر ولر می‌گوید بهترین رویکرد بستگی به اهداف شما دارد. اگر به دنبال تسکین فوری هستید و هنوز برای رینیت آلرژیک تحت درمان نیستید، موارد زیر را امتحان کنید:
- آنتی‌هیستامین‌های بدون نسخه مانند لوراتادین (کلاریتین)، ستیریزین (زیرتک)، لووستیریزین (ایکس‌یزال) یا فکسوفنادین (الگرا).
- اسپری‌های استروئیدی بینی بدون نسخه مانند فلوتیکازون (فلوناز) یا تریامسینولون (نازاکورت).
اگر داروهای تجویزی برای آلرژی مصرف می‌کنید، آن‌ها نیز تسکین فوری را فراهم خواهند کرد. دکتر ولر توصیه می‌کند: «اگر به دنبال راه حلی هستید که علائم شما را در بلندمدت بهبود بخشد و نیازتان به دارو را کاهش دهد، با یک متخصص آلرژی درباره ایمونوتراپی مشورت کنید.»
در مورد درمان‌های کاملاً طبیعی که عسل محلی نیستند، او می‌گوید می‌توانید از آن‌ها نیز صرف‌نظر کنید. او اضافه می‌کند: «می‌دانم که برخی افراد گزینه‌های هومیوپاتی و غیرپزشکی مانند روغن‌های اساسی، گیاهان دارویی و مکمل‌ها را امتحان می‌کنند. آن‌ها در نهایت به مطب من مراجعه می‌کنند، زیرا این رویکردها کار نمی‌کنند.»
روش‌های متعددی مبتنی بر شواهد برای مدیریت آلرژی‌های فصلی وجود دارد. مصرف عسل محلی یکی از آن‌ها نیست؛ اما عسل همچنان می‌تواند در مواقعی که احساس ناخوشی دارید، مفید باشد. می‌توانید از آن برای تسکین گلودرد یا آرام کردن سرفه خود استفاده کنید و از آن در یک لیوان چای گرم و آرام‌بخش لذت ببرید.
عسل شاید از آبریزش بینی فصلی جلوگیری نکند، اما می‌تواند در مواقعی که بیشتر به آن نیاز دارید، تسکین‌بخش باشد. و این خود به اندازه کافی شیرین است.
