آیا می‌توان با انتخاب‌های غذایی صحیح، راهی به سوی زندگی طولانی‌تر و سالم‌تر باز کرد؟ و اگر چنین است، کدام رژیم غذایی می‌تواند به بهترین شکل باعث افزایش طول عمر شود؟ طی دهه گذشته، مجموعه‌ای از مطالعات شواهد فزاینده‌ای را نشان داده‌اند که رژیم غذایی از نوع مدیترانه‌ای می‌تواند معجزاتی برای جسم و ذهن به ارمغان آورد. در این مقاله، به بررسی این موضوع می‌پردازیم که رژیم غذایی مدیترانه‌ای چه تأثیراتی بر سلامت و طول عمر ما دارد و چه انتظاراتی می‌توان از آن داشت.

احتمالاً کمتر کسی است که تاکنون نام رژیم مدیترانه‌ای و مزایای بی‌شمار آن را نشنیده باشد. این رژیم که با تکیه بر مصرف سبزیجات تازه، میوه‌ها، حبوبات و غلات کامل، همراه با مقادیر متوسطی از چربی‌های سالم (مانند روغن زیتون) و پروتئین‌های کم‌چرب شناخته می‌شود، در بهبود طیف وسیعی از مسائل، از کاهش وزن گرفته تا سلامت بهتر قلب، مؤثر به نظر می‌رسد.

مطالعات متعددی در سال‌های اخیر نشان داده‌اند که رژیم غذایی مدیترانه‌ای با کاهش خطر ابتلا به بیماری‌های مزمن، بهبود عملکرد شناختی و حتی کاهش خطر یبوست مزمن مرتبط است. به عنوان مثال، تحقیقاتی که به بررسی چگونگی کمک رژیم مدیترانه‌ای به محافظت از حافظه می‌پردازند، نشان داده‌اند که این رژیم تأثیری منحصر به فرد و سودمند بر میکروبیوتای روده دارد که می‌تواند بر آنچه در سایر نقاط بدن اتفاق می‌افتد، تأثیرگذار باشد.

نسخه‌های تعدیل‌شده رژیم مدیترانه‌ای

با گذشت زمان، برخی محققان حتی نسخه‌های تعدیل‌شده‌ای از رژیم غذایی مدیترانه‌ای عمومی را ابداع کرده‌اند تا به مسائل خاص سلامتی، به ویژه آنهایی که با افزایش سن ظاهر می‌شوند، کمک کنند. به عنوان مثال، اخیراً تیمی از اسپانیا دریافت که پیروی از یک رژیم مدیترانه‌ای کم‌کالری با مدیریت بهتر وزن و افزایش تراکم استخوان همراه است. با این حال، شناخته‌شده‌ترین نسخه‌های تعدیل‌شده این رژیم عبارتند از:

• رژیم مدیترانه‌ای سبز (Green Mediterranean Diet)

  این رژیم بر غذاهای کامل، تازه و گیاهی تأکید دارد و شامل هیچ‌گونه گوشتی نمی‌شود. این نسخه نه تنها دوستدار محیط زیست تلقی می‌شود، بلکه در کاهش چربی احشایی – نوعی چربی که در اطراف اندام‌ها تجمع می‌یابد و می‌تواند به آنها آسیب برساند – نیز مؤثرتر است. تحقیقات اخیر نشان داده‌اند که این رژیم ممکن است به کند کردن روند پیری مغز و کاهش سطح قند خون نیز کمک کند.

• رژیم غذایی مایند (MIND Diet)

  این رژیم که عناصر رژیم مدیترانه‌ای کلاسیک و رژیم دش (DASH - Dietary Approaches to Stop Hypertension) را ترکیب می‌کند، به طور خاص برای مبارزه با زوال شناختی طراحی شده است.

دیدگاه متخصص

دکتر «مارتین باربر»، استاد غدد درون‌ریز، متخصص مشاور غدد و کارشناس چاقی در بیمارستان‌های دانشگاهی کاونتری و وارویک، و دانشگاه کاونتری در بریتانیا، به ما کمک می‌کند تا شواهد مربوط به ارتباط رژیم مدیترانه‌ای با زندگی طولانی‌تر و سالم‌تر را بررسی کنیم. او و همکارانش در سال ۲۰۲۳ یک بازبینی سیستماتیک جامع از شواهد موجود درباره تأثیرات رژیم مدیترانه‌ای بر سلامت و میکروبیوتای روده منتشر کردند.

به گفته دکتر باربر، درک دقیق‌تر مکانیسم‌هایی که از طریق آنها رژیم مدیترانه‌ای بر سلامت ما تأثیر می‌گذارد، می‌تواند راهنمای ما برای اتخاذ تصمیمات غذایی آگاهانه‌تر در طول زندگی باشد. این رژیم با تمرکز بر مواد غذایی طبیعی و فرآوری‌نشده، نه تنها به پیشگیری از بیماری‌ها کمک می‌کند، بلکه کیفیت زندگی را نیز بهبود می‌بخشد و پتانسیل افزایش طول عمر سالم را دارد.